Tam, gdzie początek Żuław

Dotychczas w ramach wydarzeń z cyklu „Zwiedzamy Żuławy” odwiedziliśmy wiele gmin w północnej części delty Wisły i na Żuawach Elbląskich. Tym razem udało nam się zorganizować wycieczkę we współpracy z Gminą Miłoradz i wójtem – Arkadiuszem Skorkiem – do miejsc, które można uznać za początek Żuław. Celem wyjazdu 30 maja 2015 r. była gmina Miłoradz oraz sąsiednia Biała Góra. Przewodnikiem był Bogdan Mąder z Oddziału PTTK w Malborku im. S. Dubyny, a także Bernard Jesionowski – starszy kustosz z działu konserwacji zamku w Malborku, który przedstawił historię Żuław w kontekście epoki średniowiecza. W wycieczce wzięło udział ponad 50 osób, a na trasie dołączali do nas również mieszkańcy poszczególnych miejscowości.

Fot. Jacek Krysztoforski  


 


Ze stacji PKP w Malborku autokar z turystami – miłośnikami regionu – ruszył do Pogorzałej Wsi. Tam odwiedziliśmy przedwojenny cmentarz ewangelicki, który jest w centrum wsi. Znajdują się na nim liczne świadectwa po dawnych mieszkańcach tej miejscowości – żeliwne krzyże, obramowania grobów oraz obelisk. Mieszkańcy Pogorzałej Wsi dbają o cmentarz –akurat gdy podjechaliśmy autokarem, był wykaszany teren nekropolii.

Fot. Ryszard SiwiecNastępnie przejechaliśmy przez mostek na rzece Świętej (która później przechodzi w rzekę o nazwie Tuga) i udaliśmy się wzdłuż wału przy Wiśle, przez Las Mątawski i Piekło, do Białej Góry by zobaczyć ważne miejsce dla Żuław – miejsce, w którym mają swój początek. Biała Góra słynie z dwóch śluz – tej starszej, związanej z rzeką Liwa i nowszej, związanej z rzeką Nogat. Uczestnicy wycieczki mogli również usłyszeć historię dotyczącą tych budowli hydrotechnicznych. W Białej Górze wycieczkowiczów przywitał wójt gminy Miłoradz, a następnie nasi fotografowie zrobili nam zdjęcie grupowe.

Kolejnym celem żuławskiej podróży była wieś Stara Kościelnica, którą turyści zwiedzili w ramach spaceru po wsi. Historię kościoła pw. św. Jerzego oraz ciekawostki z nim związane przybliżył Bernard Jesionowski, który od wielu lat współpracuje z mieszkańcami wsi na rzecz renowacji świątyni. Potem uczestników wycieczki oprowadziła mieszkanka wsi, autorka książki o Starej Kościelnicy oraz wiceprezes Stowarzyszenia „Kochamy Żuławy” – Aleksandra Paprot. Opowiedziała ona o przedwojennych i powojennych losach dwóch cmentarzy we wsi. Jeden z nich został upamiętniony przez mieszkańców kamieniem z tablicą. Spacer po wsi biegł wzdłuż ulic tworzących owalnicę wsi. Można było usłyszeć historię związaną z domami robotników pracujących dawniej u miejscowych niemieckich bauerów, a także relacje związane z powojennymi losami wielu domów. Duże zainteresowanie wzbudził napis na drewnianym domu z zabudowanym podcieniem „Dom Zajęty”. Jest to pamiątka po powojennych osadnikach, którzy zajmowali domy w Starej Kościelnicy. Na końcu wycieczki czekała na turystów miła niespodzianka w świetlicy wiejskiej. Radna Starej Kościelnicy – Jolanta Wiśniewska – z pomocą rodziny i mieszkańców wsi przygotowała smaczny poczęstunek dla wszystkich uczestników wycieczki. Na stoły wjechał żurek z pysznym jajkiem od żuławskich kur. Na drugie danie zjedliśmy pierogi z kapustą i grzybami oraz ruskie. Na koniec zostaliśmy poczęstowani jabłecznikiem i ciastem truskawkowym. Trudno było nam opuszczać tak gościnną Starą Kościelnicę.

Fot. Ruszaj w Drogę

Fot. Ja AlexandraWiele osób postulowało pobyt we wsi przez kolejne dni i ucztowanie w świetlicy.Jednak czekał na nas perła w koronie gminy Miłoradz – kościół ewangelicki pw. św. Szymona i św. Judy Tadeusza w Gnojewie, który od wielu lat ulega degradacji. Obecnie jest on zabezpieczony, a prace mające na celu ochronę zabytku sprawuje Towarzystwo Opieki nad Zabytkami o/Gdańsk. W Gnojewie przywitały nas serdecznie mieszkanki wsi, p. Mirella i Kamila, które od niedawna prowadzą stronę Gnojewa na Facebooku i promują dziedzictwo kulturowe oraz aktywność mieszkańców na rzecz swojej miejscowości. Uczestnicy wycieczki mieli możliwość zwiedzenia świątyni w środku. Wysłuchali kilka historii związanych z sąsiednim cmentarzem oraz gotycką kapliczką z XV w. przy drodze krajowej 22. Wśród opowieści przewodnik znalazł miejsce również na historię związaną z obozem jenieckim.

- Była to filia obozu Stalag XXB z Malborka zorganizowana latem 1940 roku – opowiada Bogdan Mąder. - Od początku w obozie przebywali żołnierze francuscy. W 1941 roku do obozu przybyli żołnierze radzieccy. Jeńcy byli zatrudnieni przy budowie autostrady Berlin-Królewiec.

Fot. Ruszaj w Drogę
Fot. KobietaKlasyczna.plNastępnie autokar przejechał trasę prowadzącą do mostu w Knybwie na rzece Wiśle. Podczas, wydawałoby się prozaicznego przejazdu, dowiedzieliśmy się o budowie drogi i mostu ze schronami i pancernym uzbrojeniem, a także o biciu rekordu motorem Junak na tej trasie. Z drogi 22 skręciliśmy do Bystrza by tam zobaczyć jedyne w skali kraju średniowieczne ossuarium, które znajduje się na przedwojennym cmentarzu. Tuż obok znajduje się jedyny w gminie dom podcieniowy. Mieliśmy okazję porozmawiać z jego mieszkańcami, którzy przybliżyli nam problem związany z restauracją budynku. Co ciekawe – brakuje mu jednej z kolumn – dowiedzieliśmy się, że kiedyś wjechał w nią samochód i została zniszczona. Jej fragmenty są jednak zdeponowane przez mieszkańców.

Fot. Ryszard Siwiec

Z Bystrza ruszyliśmy do ostatniego punktu wycieczki – Sanktuarium bł. Doroty w Mątowach Wielkich. Bł. Dorota była rekluzą, która kazała się zamurować w katedrze w Kwidzynie. Nasi przewodnicy przybliżyli nam historię błogosławionej oraz miejscowości. Wycieczkę zakończyliśmy wspólną biesiadą przy grillu nieopodal domu pielgrzyma w Mątowach Wielkich. Dania wprost z rusztu serwowała reprezentantka Sekcji Kulinarnej z naszego Stowarzyszenia – Agnieszka Rańcia. Gdy wszyscy już napełnili brzuchy, tuż przed odjazdem do Malborka, zorganizowaliśmy konkurs powycieczkowy. Przewodnik Bogdan Mąder i Aleksandra Paprot zadali trzy pytania. Nagrodami w konkursie były książki przekazane przez Gminę Miłoradz, Aleksandrę Paprot oraz T-shirt od Żuławskich Inspiracji.


 

Podziękowania
Pragniemy podziękować wszystkim uczestnikom wycieczki za zainteresowanie i aktywny udział, a w szczególności dziękujemy Panu Bernardowi Jesionowskiemu za ciekawe opowieści i włączenie się w oprowadzanie turystów oraz Agnieszce Rańcia za sprawne przygotowanie posiłku w Mątowach Wielkich. Podziękowania kierujemy dla Pana Wójta, Arkadiusza Skorka, Gminy Miłoradz, a także mieszkańców Starej Kościelnicy i Gnojewa za pomoc w zorganizowaniu wycieczki. Największe podziękowania kierujemy do naszego przewodnika. Pan Bogdan Mąder swymi żuławskimi opowieściami pobudził wyobraźnię uczestników.

Fot. Ruszaj w Drogę


 

Wycieczka „Tam, gdzie początek Żuławy” odbyła się w ramach cyklu „Zwiedzamy Żuławy”. Organizatorami wycieczki po gminie Miłoradz byli: Stowarzyszenie „Kochamy Żuławy”, Urząd Gminy Miłoradz, Oddział Przewodnicki PTTK im. S. Dubyny w Malborku, Gnojewo – strona na Facebooku, Stara Kościelnica (mieszkańcy oraz strona na Facebooku).

Uczestnicy wycieczki przyjechali z terenu dwóch województw. Wśród turystów byli mieszkańcy Trójmiasta (Gdańsk, Gdynia), Malborka, Elbląga, Pruszcza Gdańskiego, Kwidzyna, Subków i okolic, a nawet z Kijowa na Ukrainie. Wśród wycieczkowiczów było wielu zainteresowanych regionem Żuławiaków – dorośli i dzieci.


 

Autorzy zdjęć:
- Maciej Marczewski z Ruszaj w Drogę
-
 Martyna Rydel z Kobieta Klasyczna
-
 Ryszard Siwiec
- Jacek Krysztoforski
- Ja Alxandra 

2017  Kochamy Żuławy   globbers joomla templates

Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Aby dowiedzieć się więcej na temat plików cookies, których używamy i jak je usunąć, zobacz naszą polityke prywatnosci.

EU Cookie Directive Module Information